Oráiste V Flannbhuí

Pluto

Cén dath atá ar Pluto (thuas) dar leatsa? Is minic a gcloisfeá oráiste, ach ní raibh an focal sin in úsáid i gcónaí.

Féach, mar shampla, ar Bhunreacht na hÉireann.

bunreacht
Bunreacht na hÉireann

Mar sin is é flannbhuí an dath atá ar Pluto, de réir an bhunreachta. Nílim ag rá go bhfuil oráiste mícheart (Cé go bhfuil sé á rá ag Vicipéid!)

Ach tá suim agam sa sanasaíocht agus nuair atá dá fhocal agam ar an rud céanna, breathnaím ar an stair a bhaineann leo agus beartaím an focal a úsáid atá ‘níos fearr’ de réir na sanasaíochta de.

(Yeah, I know, I’m so cool. I know. The party never ends.)

San alt seo cuirfidh mé oráiste agus flannbhuí in aghaidh a chéile.

 

Flann

Flann - Fuil
Flann – Fuil

An brí atá le flannfuil. Mar sin is ionann flanndearg agus dath na fola. Tagann an sloinne Flynn ón bhfocal, agus is é dearg an bhrí atá leis.

 

Buí

20130820-231332.jpg

Léigh tú chomh fada leis seo agus mar sin glacaim leis go bhfuil an focal buí ar eolas agat!

Leaganacha:

Gaeilge na hÉireann: buí

Gaeilge Mhanann: buigh, bwee

Gaeilge na hAlban: buidhe

Tagann an sloinne Boyd ón bhfocal, agus is é fionn an bhrí atá leis.

20130820-231526.jpg
Flann + buí =

 

What came first…the colour or the fruit?

Le breathnú ar an bhfocal ‘oráiste’, is gá díriú isteach ar an mBéarla, toisc an nasc soiléir eatarthu.  Léiríonn an liosta seo stair an fhocail, ó Ghaeilge go Sanscrait agus chuile teanga eatarthu.

Fréamhacha an fhocail.

I mBéarla níor úsáideadh orange mar dath go dtí an 1500aí. Roimhe sin b’é orange an toradh, agus ġeolurēad an dath. Is é yellow-red an brí a bhí leis.

Tá sé éassca domsa an focal is fearr a roghnú. Céard fútsa?

Advertisements

4 thoughts on “Oráiste V Flannbhuí

  1. Eimear August 21, 2013 / 9:54 am

    I nGaeilge Chonamara, má ghlaoitear “buí” ar duine ciallaíonn sin go bhfuil craiceann buí orthu (“sallow”) agus go stairiúil ní ionracas a bhí ann. Cloistear é anois* mar masla spraíúl ceanúil m.sh ó tuismitheoir do ghasúir, “a spáigín buí!”
    (*anois – bhuel, ar a laghad, nuair a bhí mé féin im’ chailín beag)

    • miseciara August 24, 2013 / 5:05 pm

      Ah ní raibh ‘a spáigín buí’ cloisithe agam cheana, grma!

  2. Peadar August 23, 2013 / 1:43 pm

    Tháinig me ar do bhlag inné agus caithfidh me a rá go bhfuil sé iontach suimiúil. Táim pósta le bean leis an sloinne Uí Flannagáin. Is as an fréamh céanna a thagann an sloinne sin, sé mo thuaim. Ar aon nós lean ort le do deá oibre.

    • miseciara August 26, 2013 / 3:40 pm

      Grma a chara, deas go bhfuil daoine á léamh!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s